ความจริงวันนี้

กู้วิกฤตการบินไทย

....... คิดอยู่แล้วว่าสักวันหนึ่งต้องมีโอกาสมาพูดเรื่องนี้

เรื่องการบินไทยใกล้เจ๊ง

คือผมก็ยังงงอยู่ทุกวันนี้ว่าการบินไทยมายืนอยู่ตรงนี้ได้ยังไงทั้ง ๆ ที่การบริหารย่ำแย่กว่าสายการบินระดับบิ๊กอื่น ๆ ในภูมิภาคมาก

เพราะภาพลักษณ์ของการบินไทยในต่างประเทศโดยเฉพาะยุโรปนี่ดีมากเลยนะครับ คนไทยมีจิตใจในการบริการ มันเป็นเซ้นส์ที่เกิดมากับคนไทยเอง ต่างชาติไม่เคยเจอ ไม่ว่ายังไงการบิรการของไทยก็กินขาดครับ การบินไทยได้รับรางวัลสายการบินยอดเยี่ยมของโลกอยู่เสมอ ๆ อันดับจะวนเวียนอยู่ใน 5 อันดับแรกของโลกทุกปี ยิ่งแถบสแกนดิเนเวียนี่ เขายกให้การบินไทยดีกว่าสายการบินแถว ๆ บ้านเขาด้วยซ้ำ (เขาคงดีใจที่เขามีส่วนร่วมก่อตั้งการบินไทยมา) Lounge ของการบินไทยนี่ ได้รางวัลยอดเยี่ยมของโลกอยู่ตลอด ...... The Touch of Thai นี่มันดีไม่แพ้ใครอยู่แล้วครับ

แต่กลับกัน การบินไทยมีการบริหารงานที่ย่ำแย่มาก เป็นขุมทรัพย์ของนักการเมือง มีหนี้สินเยอะ การจัดซื้อเครื่องบินเข้าขั้นมั่ว มีเครื่องยนต์ใช้แทบทุกยี่ห้อ ที่สำคัญที่สุด ผู้บริหารขาดวิสัยทัศน์ในการที่จะพาการบินไทยไปข้างหน้าให้ไกลกว่านี้

ผมก็ไม่อยากพูดว่าการบินไทยกินบุญเก่าหรอกครับ แต่อยากจะคิดว่าที่มันพอถูไถไปได้เพราะยังมีคนดี ๆ เยอะกว่าคนไม่ดีมากกว่า ..... เพียงแต่ว่าทุกวันนี้คนไม่ดีเป็นคนกุมอำนาจการบินไทยก็เท่านั้น

การบินไทยแย่ยังไง?

1. ขาดธรรมมาภิบาล เพราะเปลี่ยนรัฐบาลทีนึง นักการเมืองก็ส่งคนเข้ามาเป็นบอร์ดทีนึง ไม่ว่ารัฐบาลไหน เผด็จการหรือประชาธิปไตย ทำเหมือนกันหมด การทุจริตมีทุกระดับจนไม่รู้จะพูดยังไง

2. ขาดประสิทธิภาพ มาคิดกันง่าย ๆ นะครับ การบินไทยมีคนมากกว่าสิงคโปร์แอร์ไลน์สองเท่า แต่ยอดขายน้อยกว่าสิงคโปร์แอร์ไลน์สองเท่า แค่นี้มันก็บ่งบอกอะไรได้หลายอย่างแล้วครับกับการบินไทย คนล้น งานลด กำไรหด บริษัทรับกรรม

3. ขาดความเป็นเอกภาพ มีการแบ่งพรรคแบ่งพวกมากมาย สหภาพการบินไทยมีอำนาจล้นฟ้า ทำอะไรก็ได้ไม่มีใครกล้าแตะ คนดีถูกกดหัว คนชั่วได้เติบโต

4. ขาดการจัดการที่ดี องค์กรของการบินไทยซับซ้อนและซ้ำซ้อน การบริหารการเงินเข้าขั้นย่ำแย่ คิดง่าย ๆ ว่าการบินไทยมีส่วนหนี้สินต่อทุน (D/E) สูงถึง 3.3 เท่า

5. ขาดวิสัยทัศน์ ขาดสี่ขาดด้านบนยังไม่เท่าไหร่ แต่ขาดที่ห้าที่ถึงขั้นวิกฤตครับ ผมยังไม่เคยได้ยินผู้บริหารการบินไทยแสดงวิสัยทัศน์ที่จะพาการบินไทยไปข้าง หน้าเลย ต่างจากสายการบินอื่น ๆ ที่ผู้บริหารเขาแสดงวิสัยทัศน์เสมอ การบินไทยจะอยู่ตรงไหนในอีก 10 ปี? การบินไทยจะรับมือคู่แข่งจากต่างชาติอย่างไร? การบินไทยจะผ่านวิกฤตไปได้อย่างไร? ...... ไม่เคยได้ยินครับ แม้ข่าวที่มีข่าวลือหนาหู โดยเฉพาะข่าวการซื้อ Future น้ำมันที่ทำให้บริษัทขาดทุน ข่าวลือที่ผมได้ยินมีทุกรูปแบบ การบินไทยปล่อยไปเกือบปีกว่าจะออกมาชี้แจง แต่ข่าวที่ออกมาพูดทันทีคือบริษัทจะจ่ายโบนัสและขึ้นเงินเดือน ทั้ง ๆ ที่ตัวเองกำลังต้องฟื้นฟูกิจการ!?!

ยิ่งเมื่อตอนวิกฤตหนักแบบเห็นแล้วรู้สึกได้เลยว่าคืออาการเดียวกันกับพวก Big 3 ยานยนต์ในสหรัฐคือ เงินหมด cash flow หดหาย และก็ต้องบากหน้าไปขอให้รัฐช่วย แล้วก็โดนรัฐถืบกลับมาบอกว่าไปร่างแผนฟื้นฟูมาก่อนไป๊! ..... ผมว่ามันก็สมควรแล้วล่ะครับที่จะโดนคุณกรณ์กับคุณโสภณไล่กลับไปทำแผนฟื้นฟู เพราะตอนอยู่ดี ๆ ก็กินกันสนุก แต่พอวิกฤตจะให้รัฐค้ำประกันเงินกู้ให้ยันเต แถมที่เห็นก็เห็นแต่แผนกู้ระยะสั้น-ระยะยาว .....

ยังไม่เห็นแผนปฏิรูปองค์กรระยะสั้น-ระยะยาว ????

โอ่ย ..... จะเป็นลม - -'

...
...
...

ผมจำได้ว่าผมนั่งเครื่องบินครั้งแรกคือ Boeing 747 นั่งจากกรุงเทพไปเชียงใหม่ครับ นั่งตอนเด็ก ๆ เลย ตอนที่การบินคือสิ่งที่ Only the rich one can fly ..... ที่ได้นั่งนี่คือได้ตั๋วฟรีนะครับ 555+ .... บวกกับอีกหลายเหตุการณ์จากนั้น มันก็เริ่มทำให้ผมชอบเครื่องบินนับจากนั้นเป็นต้นมา

ตอน นี้ทำงานมีเงินแล้ว ผมหาวิธีเก็บออม จัดการการเงินส่วนตัว ต่อไปจะได้ไม่ลำบาก มันจะมีเงินส่วนหนึ่งที่ผมเก็บเอาไว้ซื้อหุ้นเพื่อเป็นการออมทุกเดือน ..... ใช่ว่าคุณต้องมีเงินเป็นแสนเป็นล้านถึงจะซื้อหุ้นได้นะครับ ..... เงินเก็บของผมแบ่งเป็นสองส่วน ส่วนที่เอามาซื้อหุ้น ไม่กี่พันหรอกครับ ผมจิ้มหุ้นการบินไทยมาทุกเดือนถ้ามีเงินเหลือ ..... ที่ซื้อนี้ ไม่ใช่เพราะมันดีเด่นอะไรนะครับ เพราะถ้าอ่านงบดุลและดูบริษัทแล้ว ให้ตายผมก็ไม่ซื้อหรอก ^ ^" ..... แต่ ที่ซื้อก็เพราะผมคิดว่าในตลาดผมเข้าใจธุรกิจการบินดีที่สุด อีกอย่างผมรักเครื่องบิน และผมรู้สึกอยากเป็นเจ้าของสายการบินแห่งชาติสายนี้ ...... THAI คือหุ้นตัวแรกในชีวิตที่ผมซื้อ ตอนนั้นราคา 17 บาทมั้ง ตอนนี้ 6 บาทกับอีกสามสลึง และกำลังต่ำลงเรื่อย ๆ 555+ ...... คงไม่ขายล่ะครับเก็บไว้ยาว ๆ ประกอบกับจะเอาไว้ไปดูหน้าบอร์ดกับสหภาพในวันประชุมผู้ถือหุ้น หุหุ

คนไทยทุกคนก็เหมือนผู้ถือหุ้นการบินไทย เพราะ ถ้าไม่ซื้อหุ้นโดยตรงแล้ว ก็ยังถือว่าคนไทยถือหุ้นผ่านรัฐบาลไทย ซึ่งถือหุ้นโดยตรงผ่านกระทรวงการคลัง 51% ถือโดยอ้อมผ่านกองทุนรวมวายุภักษ์ 17% และถือผ่านธนาคารออมสิน สำนักงานประกันสังคมอีกราว ๆ 4% รวม ๆ แล้วรัฐถือหุ้นการบินไทยราว 72%

เยอะนะครับ เท่ากับว่าทรัพย์สินของรัฐอยู่ในนั้น 72% ...... ถ้าการบินไทยจ่ายปันผล รัฐก็ได้ประโยชน์ แต่ถ้าการบินไทยเจ๊ง รัฐสะเทือนแน่ เพระาความมั่งคั่งจะหายไปเยอะ

อีกอย่าง กว่าจะสร้างสายการบินสายหนึ่งให้มายืนอยู่จุดเดียวกับการบินไทยบนธุรกิจการบินของโลกนั้น ยากมากครับ และถ้าเราปล่อยให้การบินไทยล้ม แล้วสร้างสายการบินใหม่ เราคงต้องใช้เวลาอีกนานกว่าจะทำให้มันมายืนอยู่ตรงจุดเดียวกับการบินไทยได้ ซึ่งกว่าจะถึงตอนนั้นเราอาจจะตกขบวนการเติบโตของธุรกิจการบินในเอเชียไปแล้วก็ได้ครับ

และที่สำคัญด้วยความเป็นสายการบินแห่งชาติ (Flag Carrier) ...... "การบินไทยล้มไม่ได้ครับ"

...
...
...

ถ้างั้นจะทำยังไง? ...... เพราะสิ่งที่เรารู้แน่นอนอยู่แล้วว่าปล่อยไปแบบนี้ไม่ได้แน่

มาว่ากันทีละเรื่องก่อนครับ เรื่องแรกเลยคือเรื่องเครื่องบิน

อย่าไปฟังข่าวในหนังสือพิมพ์มากนักครับที่ว่าเครื่องที่ซื้อใหม่ห่วยบ้าง เก่าบ้าง ไม่มีใครใช้บ้าง ..... อย่าง A330-300 ที่เป็นปัญหาอยู่ทุกวันนี้ เครื่องบินไม่ผิดครับ สิงคโปร์แอร์ไลน์เพิ่งสั่งไปล็อตใหญ่เมื่อสองสามปีก่อน รับมอบสด ๆ ร้อน ๆ เมื่อไม่กี่วันนี้เอง ถ้าเครื่องบินมันแย่สายการบินเกือบครึ่งร้อยและกองทัพอากาศหลายชาติทั่วโลกคงไม่สั่งไปเป็นพันลำหรอกครับ ..... A380 ก็สำคัญในแผนงานในอนาคตของการบินไทย เพราะทุกวันนี้ Route ยุโรปที่บินอยู่นั้นเครื่องเต็มตลอด ดังนั้นการรับคนเพิ่มต่อเที่ยวได้คือกำไรที่เพิ่มขึ้น ..... ปัญหามันอยู่ที่การบริหารจัดการด้านการชำระเงินของเครื่องบินครับ

ปกติแล้วการซื้อเครื่องบินหนึ่งลำ เขาจะจ่ายเป็นงวด ๆ (หรือถ้าจะจ่ายเงินสดก็ได้ถ้าคุณมี แต่ส่วนใหญ่เขาจะไม่ทำกัน) และมันก็ยังมีเทคนิคอีกหลายอย่างในการซื้อเพื่อทำให้งบดุลดูสวย เช่น เปลี่ยนจากการซื้อเป็นการเช่าซื้อ หรือเป็นการเช่า ที่อาจจะเคยได้ยินว่า Wet Lease, Dry Lease, Operating Lease, Finnanal Lease ฯลฯ ซึ่งผมคงไม่ลงรายละเอียดตรงนี้เพราะไม่เกี่ยวกับบทความ

การซื้อเครื่องบินใหม่เป็นสิ่งที่ดี เพราะปัจจุบันอายุเฉลี่ยของฝูงบินการบินไทยค่อนข้างสูง ผู้โดยสารเขาจะเชื่อถือฝูงที่มีอายุเฉลี่ยน้อยมากกว่า

แต่สำคัญที่สุด การ ซื้อเครื่องบินต้องมีแผนงานรองรับชัดเจน มียุทธศาสตร์ชัดเจน มี Roadmap ชัดเจน แบบเครื่องบินกับเครื่องยนต์ต้องไม่มั่ว ไม่ใช่มีเครื่องยนต์แทบทุกยี่ห้อแบบนี้ครับ ไม่มีใครเขาทำกันเพราะ มันเสียค่าซ่อมบำรุงแพงกว่ามีเครื่องเพียงหนึ่งหรือสองแบบ ปัญหานี้จะแก้ได้ด้วยการวางยุทธศาสตร์ที่ชัดเจนและเอาการเมืองออกจากองค์กร

เรื่องเอาการเมืองออกจากองค์กรนี่สำคัญที่สุดครับ การเมืองคือตัวทำลายการบินไทยอย่างแท้จริง การบินไทยมีแต่นักการเมืองเข้ามาหาผลประโยชน์ บอร์ดถ้าไม่ใช่นักการเมืองตกงานก็เป็นคนที่เข้ามาเพื่อสนองประโยชน์ให้ นักการเมืองแต่ไม่มีความรู้ในธุรกิจการบิน ...... ยิ่งสหภาพการบินไทยไปร่วมปิดสนามบินกับเขาแบบนี้ องค์กรยิ่งพังเร็ว ...... ผมไม่รู้หรอกว่าฝ่ายเหลืองหรือแดงใครถูกหรือผิด ..... ผมรู้แต่เพียงว่าสหภาพการบินไทยคือผู้ที่ทำลายภาพลักษณ์ขององค์กรอย่าง รุนแรงที่สุด ...... ฝ่ายบริหารและบอร์ดต้องจัดการตามความเป็นจริง ไม่ใช่ปล่อยให้สหภาพมีอิทธิพลเหนือบริษัท เพื่อกู้ภาพลักษณ์ที่เสียหายไปให้กลับมา

เรื่องบอร์ดกับผู้บริหารนี่ก็สำคัญครับ ผู้นำองค์กรดันเป็นนักบิน บอร์ดดันเป็นทหารอากาศ (มา ตามโควต้าอย่างถูกต้องที่ล็อกเอาไว้ด้วย) นอกนั้นก็เป็นนักการเมืองมั่ง หรือคนที่ไม่เคยรู้จักธุรกิจการบินมั่ง ไม่ใช่คนเหล่านั้นเขาไม่มีความสามารถนะครับ จริงอยู่เรื่องการบินคนเหล่านี้อาจจะแน่จริง แต่ในโลกธุรกิจมันเป็นอีกเรื่องนึงครับ ไม่มีใครรับประกันได้ว่าประวัติการบินดี ๆ ขับเครื่องบินเก่ง ๆ แล้วจะบริหารเก่ง ทำการตลาดเก่ง ซึ่งผมว่าที่ผ่าน ๆ มามันก็พิสูจน์แล้วล่ะว่านักบินไทยขับเครื่องบินเก่งแต่บริหารไม่เก่ง ในความเป็นจริงมันต้องเป็นนักการตลาดมาบริหารครับไม่ใช่นักบิน ส่วนกองทัพอากาศถ้ายังอยากจะมีสายสัมพันธ์กับการบินไทย ก็ควรจะยุติการส่งนายทหารเข้ามาเป็นบอร์ดได้แล้วครับ ผม มั่นใจว่ากองทัพอากาศไทยสามารถรบเพื่อปกป้องน่านฟ้าไทยได้ แต่ผมไม่มั่นใจว่ากองทัพอากาศไทยจะบริหารองค์กรแบบการบินไทยให้ทำการรบกับ สายการบินต่างชาติได้ หาคนเก่ง ๆ หรือยกเลิกโควต้าตรงนี้ไปดีกว่า แล้วท่านก็เปลี่ยนไปเป็นผู้ถือหุ้นโดยตรงแทน แบบนี้จะเหมาะสมกว่ามาก

เรื่องคน มีคนมากก็มีต้นทุนมาก การบินไทยต้องลดต้นทุนครับ หน่วยไหน ฝ่ายไหนที่ไม่จำเป็นต้องยุบหรือรวม ขนาดองค์กรต้องลดลง การบริหารต้นทุนต้องมีประสิทธิภาพให้มากกว่านี้ เพราะถ้าต้นทุนลด กำไรมันจะเพิ่มขึ้นมาโดยอัตโนมัติ ที่สำคัญ ระบบเส้นลายต้องขจัดออกไปให้หมด

ที่สำคัญแบบโครตสำคัญ การบินไทยต้องกล้าที่จะปฏิรูปตนเอง การบินไทยมีวัตถุดิบดีอยู่แล้วคือความเป็นไทย ผมพูดอยู่เสมอว่า การบินไทยถ้าปฏิรูปองค์กรได้ สิงคโปร์แอร์ไลน์ก็แค่ทางผ่าน แต่ถ้ายังเป็นแบบนี้ต่อไป แคมโบเดียนแอร์ไลน์จะแซงเอา ...... เวียดนามแอร์ไลน์ประกาศแล้วนะครับว่าเขาจะพัฒนาสายการบินเพื่อล้มสายการบิน Big 3 ในเอเชียคือสิงคโปร์แอร์ไลน์ คาร์เธ่ย์ แปซิฟิก และการบินไทยให้ได้ ..... คำพูดเดียวเสียวกันไปทั่วเอเชีย

ผม อยากให้ถือโอกาสที่การบินไทยกำลังเน่าสนิทแบบนี้ปฏิรูปองค์กรครับ เพราะถ้าไม่ทำตอนนี้ก็ไม่มีโอกาสทำแล้วเนื่องจากมันกำลังจะล้มละลายเอา ยิ่งมันอยู่ในความสนใจของสาธารณชนอยู่ยิ่งน่าทำ เพราะมันจะถูกตรวจสอบอยู่ตลอด และให้มันอยู่ในตลาดหุ้นนี่แหละ นี่ขนาดอยู่ในตลาดหุ้นที่ต้องมีการตรวจสอบอยู่ตลอดเวลายังเละได้ขนาดนี้ ถ้าเอาออกจากตลาดไปยังไม่อยากจะคิดเลยครับว่าจะเป็นยังไง ...... ต้องปฏิรูปเพื่อทำให้สายการบินแห่งนี้กลับมาแข่งขันได้ กลับมายืนอย่างสง่างามให้ได้ กลับมาอยู่ในใจชาวโลกอีกครั้ง และ ที่สำคัญที่สุด ทำให้คนไทยอยากนั่งเครื่องบินการบินไทยเพราะความประทับใจในบริการและความ ภาคภูมิใจที่ได้เห็นสายการบินแห่งชาติคือการสายบินที่ดีที่สุดในโลก ไม่ใช่นั่งเพราะแค่รู้สึกว่าแอร์พูดไทยได้

ผมยังไม่อยากเห็นสายการบินแห่งชาติสายนี้ต้องล้มละลายไปต่อหน้าต่อตาครับ.

Skyman
http://www.bloggang.com/mainblog.php?id=skyman&month=27-01-2009&group=9&gblog=13

ขอบคุณก๊าบ